Ticaret Hukuku

Şirket ortakları arasındaki uyuşmazlıklar; şirketin yönetimi, kâr payı dağıtımı, bilgi alma ve inceleme hakkı, sermaye yükümlülükleri, pay devri, şirket kaynaklarının kullanılması veya genel kurul kararları gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle şirket sözleşmesi, ortaklar arasında ayrıca imzalanmış sözleşmeler, genel kurul ve yönetim organı kararları ile şirket kayıtları incelenmelidir. Taraflar arasında müzakere yoluyla çözüm sağlanamaması hâlinde, uyuşmazlığın niteliğine göre arabuluculuğa başvurulması, genel kurul kararının iptali, bilgi alma hakkının kullanılması, yöneticilerin sorumluluğuna gidilmesi, ortağın şirketten çıkarılması veya şirketin haklı nedenle feshi gibi hukuki yollar gündeme gelebilir.

Şirket içi uyuşmazlıklarda yalnızca mevcut sorunun çözümü değil, şirket faaliyetlerinin devamlılığı ve ticari değerinin korunması da dikkate alınmalıdır. Bu nedenle uygulanacak hukuki yol, şirketin türüne, ortaklık yapısına ve uyuşmazlığın şirket üzerindeki etkisine göre belirlenmelidir.

Ticari alacakların tahsilinde öncelikle alacağın dayanağı, miktarı, vadesi ve borçlu tarafından itiraz edilip edilmediği belirlenmelidir. Sözleşmeler, faturalar, teslim belgeleri, cari hesap kayıtları, banka hareketleri, çekler, senetler ve taraflar arasındaki yazışmalar alacağın ispatı bakımından önem taşır.

Ödeme yapılmaması hâlinde borçluya ihtarname gönderilmesi, ödeme konusunda görüşme yapılması veya uygun bir ödeme planı oluşturulması mümkün olabilir. Sonuç alınamaması durumunda alacağın niteliğine göre ilamlı veya ilamsız icra takibi başlatılabilir; çek ya da bono gibi kambiyo senetlerine dayanan alacaklarda özel takip yollarından yararlanılabilir.

Borçlunun takibe itiraz etmesi hâlinde itirazın kaldırılması, itirazın iptali veya alacak davası gibi yargısal yollar gündeme gelebilir. Para alacağına ilişkin ticari davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olduğu durumlar da bulunmaktadır. Tahsil sürecinin etkili yürütülebilmesi için borçlunun malvarlığı, alacağın zamanaşımı süresi ve geçici hukuki koruma imkânları birlikte değerlendirilmelidir.

Şirket yöneticileri, kendilerine kanun, şirket sözleşmesi ve şirket organlarının kararlarıyla verilen görevleri özen ve bağlılık içerisinde yerine getirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüklerin kusurlu biçimde ihlal edilmesi ve bunun sonucunda şirketin, ortakların veya alacaklıların zarara uğraması hâlinde yöneticilerin hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir.

Şirket malvarlığının kişisel amaçlarla kullanılması, gerçeğe aykırı kayıt veya beyanlarda bulunulması, şirketin mali durumunun gözetilmemesi, yetkinin amacı dışında kullanılması, ortaklara eşit davranılmaması veya kanunen alınması gereken tedbirlerin alınmaması sorumluluğa yol açabilecek durumlar arasında yer alabilir.

Ancak şirketin zarar etmiş olması, yöneticinin her durumda şahsen sorumlu olduğu anlamına gelmez. Sorumluluğun belirlenmesinde yöneticinin görev ve yetkisi, kusuru, meydana gelen zarar ve davranış ile zarar arasındaki bağlantı birlikte incelenir. Ayrıca vergi, sosyal güvenlik ve diğer kamu borçları bakımından yöneticilerin özel mevzuattan kaynaklanan kişisel sorumlulukları da söz konusu olabilir.